Waarom heeft een warmtepomp grotere leidingen nodig dan een cv-ketel?
Bij de installatie van een warmtepomp komt meer kijken dan alleen het vervangen van je cv-ketel. Eén van de belangrijkste aandachtspunten is het leidingwerk. Traditionele cv-installaties werken vaak met leidingdiameters van 22 mm, maar bij een warmtepomp is in de meeste gevallen een grotere diameter nodig, zoals 28 mm. Waarom is dat zo, en hoeveel water heeft je warmtepomp eigenlijk nodig? Dat leggen we hier uit.
Hoeveel water heeft een warmtepomp nodig?
De hoeveelheid water die door je systeem moet stromen, hangt af van:
Het vermogen van de warmtepomp (in kW)
Het temperatuurverschil (Delta T of ΔT) tussen aanvoer- en retourwater
Een eenvoudige formule om dit te berekenen is:
Debiet (l/u) = (Vermogen × 860) / ΔT
Rekenvoorbeeld: Warmtepomp van 5 kW
Vermogen: 5 kW
Delta T: 5°C (bijvoorbeeld 35°C aanvoer en 30°C retour)
Constante waarde (860): Dit is gebaseerd op de soortelijke warmte van water (1,16 Wh/kg·K omgerekend naar liter per uur)
De berekening:
Debiet = (5 × 860) / 5 = 860 liter per uur
Uitkomst: Een warmtepomp van 5 kW vereist een waterstroom van 860 liter per uur of ongeveer 14,3 liter per minuut.
Waarom zijn grotere leidingen nodig?
Een warmtepomp werkt op een lagere aanvoertemperatuur dan een cv-ketel. Om voldoende warmte te leveren, moet er meer water door de leidingen stromen. Kleinere leidingen, zoals 22 mm, veroorzaken meer weerstand, wat leidt tot:
Lagere efficiëntie van de warmtepomp
Meer energieverbruik door de circulatiepomp
Moeite om de gewenste temperatuur te bereiken
Verhoogd pompgeluid door hogere stroomsnelheden
Grotere leidingen, zoals 28 mm, zorgen voor minder weerstand en een betere doorstroming.
Relevante cijfers: Leidingsnelheid en weerstand
Hier is een tabel die laat zien wat het effect is van verschillende leidingdiameters bij een warmtepomp van 5 kW en een waterstroom van 860 liter per uur:
Leidingtype
Interne diameter (mm)
Leidingsnelheid (m/s)
Drukval (Pa/m)
Koper 22 mm
20,0
0,76
58,06
Koper 28 mm
26,0
0,48
11,91
Meerlaagbuis 26 mm
20,0
0,76
87,10
Meerlaagbuis 32 mm
26,0
0,45
14,25
Wat valt op?
Kleinere leidingen (22 mm inwendig Ø 20 mm) hebben een hogere snelheid en veel hogere weerstand, wat de efficiëntie vermindert
Grotere leidingen (28 mm koper of 32 mm meerlaagbuis met inwendig Ø 26 mm) zorgen voor lagere weerstand en een soepeler systeem
De aanbevolen maximale stroomsnelheid in verwarmingssystemen is 0,5-0,7 m/s om geluidsoverlast te voorkomen
Pas op met perskoppelingen
Bij kunststofleidingen (meerlaagbuis) worden vaak perskoppelingen gebruikt, vooral bij bochten. Dit kan problemen geven:
Meer perskoppelingen = meer weerstand: Dit maakt het moeilijker om het vereiste debiet te halen
Maak bochten met de hand waar mogelijk: Dit vermindert de weerstand aanzienlijk (een gebogen bocht heeft tot 70% minder weerstand dan een persfitting)
Let op de inwendige diameter: Bij perskoppelingen neemt de doorlaat vaak af tot circa 80% van de nominale diameter
Wat als je warmtepomp een groter vermogen heeft?
Bij warmtepompen met een hoger vermogen neemt de benodigde waterstroom toe. Bijvoorbeeld:
12 kW warmtepomp bij ΔT van 5°C: Debiet = (12 × 860) / 5 = 2.064 liter per uur (34,4 l/min)
18 kW warmtepomp bij ΔT van 5°C: Debiet = (18 × 860) / 5 = 3.096 liter per uur (51,6 l/min)
Bij deze vermogens moet je al snel overstappen naar leidingen van 35 mm (koper) of 40 mm (meerlaagbuis) om binnen de aanbevolen stroomsnelheid te blijven.
Moet ik mijn hoofdleidingen vervangen?
In veel gevallen hoeft dat niet. Bij traditionele cv-installaties wordt vanaf de ketel vaak al snel overgeschakeld naar twee keer 22 mm-leidingen (parallelle aftakkingen). Hierdoor hoef je meestal alleen het leidingwerk rondom de warmtepomp te vervangen.
Let wel op: Laat een specialist altijd beoordelen of je bestaande leidingwerk voldoet. Factoren die meespelen zijn:
Totale systeeminhoud (minimaal 10-15 liter per kW verwarmingsvermogen)
Aantal bochten en fittingen
Leidinglengte van de hoofdleidingen
Type radiatoren en hun capaciteit
Conclusie
Een goed ontworpen leidingensysteem is cruciaal voor een efficiënte warmtepomp. Grotere diameters, minder perskoppelingen en een goed ontwerp zorgen voor:
Hogere efficiëntie (betere COP/SCOP)
Lagere energiekosten
Minder geluidsoverlast
Langere levensduur van je warmtepomp
Twijfel je over de juiste leidingdiameter of het ontwerp van je systeem? Neem contact met ons op. Wij rekenen het graag voor je uit en adviseren je over de beste oplossing voor jouw situatie!
MB Klimaattechniek – Specialist in warmtepompen volgens Heat Geek methodiek